Odkrywamy Graph2Fonta cz 1 - irwin

Przygldajc si czy to obrazkom scenowym, czy te uywanym jako np. obrazki tytuowe, przerywnikowe w grach, mona dostrzec, e na przestrzeni ostatnich 5 lat dokonaa si w nich istotna zmiana. Zniky gdzie te w trybach interlace'owych a w ich miejsce pojawiy si obrazki niemigajce, acz rwnie kolorowe. Stao si to za spraw rozwinicia idei programu GED pozwalajcego na podkolorowanie trybw graficznych, w szczeglnoci trybw "lowres" gdzie mamy pixel 2x1, przy pomocy duszkw. Program ten zwie si Graph2Font autorstwa Tebe'ego. Jako e, w odrnieniu od wyej wymienionego GED'a, Graph2Font powsta na platform PC, jest wic znacznie bardziej przyjazny dla potencjalnego uytkownika. I bezporednio temu wanie programowi, edytorowi grafiki bdzie powicony ten cykl artykuw. Przy czym nie bd si skupia na opisie elementarnych, podstawowych funkcji, gdy po pierwsze ju to zrobiono - na stronie domowej Graph2Fonta jest wietna instrukcja,  take na obu portalach czsto udzielano porad w tym zakresie, poza tym najlepszym sposobem nauki jest po prostu uruchomienie i poeksperymentowanie samemu z programem. W artykule przybli sposoby i techniki tworzenia grafiki wykorzystujc zaawansowane funkcje programu i triki pozwalajce na zwikszenie iloci wywietlanych kolorw. 
Na pocztek, w dzisiejszym odcinku poznamy w jakich trybach graficznych Graph2Font pozwala operowa, jakie s ich zalety i wady a take wyjani dlaczego nie trzeba si ba "rastrw" i co one mog nam zaoferowa. Wszelkie przykady na jakich bd operowa bd z ycia wzite tj. praktyczne moliwoci zastosowania danej opcji. Teoria na Atari pozwala wiele - lecz mnie nie bdzie interesowa np. pobijanie rekordw kolorw w linii dziki tworzeniu jaki kwadracikw, liczy si praktyka, realne wykorzystanie danej techniki, triku na rzeczywistym realnym obrazku. Kto moe powiedzie, e to bdzie co jakby "Graph2Font dla zaawansowanych" - niekoniecznie, raczej zwrcenie na inne ni domylne ustawienia. Zalecam uruchomienie Graph2Fonta i na bieco sprawdzanie tego co pisz, jak to wyglda i dziaa. Inaczej dalsze czytanie mija si z celem. Tak wic zaczynamy.  

Jak ju wspomniaem celem Graph2Fonta jest umoliwienie stworzenia niemigajcego, kolorowego obrazka, przy uyciu wszelkich dostpnych moliwoci na jakie Antic, GTiA zezwalaj. A w teorii pozwalaj na duo, 256 kolorowa paleta barw robi wraenie na uytkownikach innych retro komputerw. Jednak w najbardziej rozpowszechnionym i uytecznym trybie "lowres" tj. gdzie pixel ma rozdzielczo 2x1, liczba kolorw w palecie z miejsca spada o poow. Nie to jest jednak najistotniejsze. Pit achillesow wyej wspomnianych ukadw graficznych jest bowiem maa liczba kolorw jaka moe by dostpna w jednej linii rastra. Mianowicie tylko cztery. Tak wic gdy mamy do narysowania adne to z przejciami kolorw to z pewnoci dziki technice DLI - Atari nie bdzie miao sobie rwnych. Jednak zwykle w obrazkach chodzi o co wicej ni tylko to typu tcza. Im wicej kolorw dostpnych w linii tym wiksze moliwoci bdzie mia potencjalny uytkownik, grafik i tym realniejszy bdzie jego obrazek. Bdzie mg uy rne kolory na rne obiekty, doda antialias itd. I tu wkracza na scen Graph2Font - program, ktry w jednym miejscu zbiera wszystkie wypracowane przez lata triki (a take dziki zapaowi jego twrcy umoliwia nowe np. DLI+) pozwalajce na uzyskanie wikszej iloci rnych kolorw w linii. Gwn cech Graph2Fonta jest umoliwienie grafikowi podkolorowania grafiki duszkami. Dodatkowo jest moliwo uycia "5-tego" koloru, zmian rastra, uzyskania kolorw z priorytetw i nakadania duszkw. Wszystko to powoduje, e w teorii, w jednej linii mona uzyska znacznie wicej kolorw ni pierwotne cztery. Oczywicie kady wyej wymieniony trik nie stwarza penej swobody, wrcz przeciwnie, kady ma wiele ogranicze. Przykadowo "5-ty" kolor moe by uyty tylko tam gdzie w obrbie znaku tj. bloku 4x8 pixli nie wystpuje kolor "4-ty". Duszki mog by uywane jedynie na niewielkim obszarze linii a powikszajc je powiksza si ich fizyczny pixel, nawet do wielkoci 8x1 co ju raczej jest ma lini ni pixlem. Take wspomnie trzeba, e nie wszystkie triki s moliwe do zastosowania naraz.

Graph2Font wbrew temu co widnieje w gwnym oknie programu, umoliwia rysowanie nie w trzech a w a piciu trybach. S to: 
DLI 
DLI+ 
GED+ 
GED+ disable badlines 
GED-

Kady z wyej wymienionych trybw ma identyczne moliwoci w zakresie stosowania duszkw do podkolorowania grafiki std kwestiami owych duszkw nie bdziemy si tu zajmowa - z maym wyjtkiem o czym bdzie poniej. Szczegowo temat duszkw zostanie opisany przy okazji nastpnego odcinka. Najszerzej stosowanym trybem, w ktrym powstao najwicej obrazkw jest tryb nazwany DLI .Okoo 90-95% wszystkich obrazkw g2f to wanie tryb DLI. Przykadowo wszystkie obrazki takich geniuszy pixelartu jak Piesiu czy Ooz, powstao wanie w tym trybie. Jest to tryb umoliwiajcy uycie "5-tego" koloru. Pity kolor powstaje na skutek inwersji znaku i w nomenklaturze Atari nazywa si col3. Background, col0, col1, col2, col3 - wszystkie 5 rejestrw kolorw dostpne w "lowres". Wspomnie trzeba, e w tym trybie nie ma moliwoci zastosowania zmian rastra. Nastpnym trybem jest DLI+, ktry rni si od powyszego wielkoci bloku (znaku). Zamiast 4x8 jest 4x4 co umoliwia znacznie wiksze moliwoci w zakresie uycia "5-tego" koloru. Niestety mimo, i istnieje od blisko roku jedynym obecnie znanym mnie obrazkiem w tym trybie, jest mj wasny tj. "Susanne" - wic ten musz poda za przykad. Po jego wgraniu do Graph2Fonta mona bardzo atwo przekona si na czym polega przewaga tego trybu w stosunku do zwykego DLI. Wchodzimy w menu Special i wybieramy DLI+, nastpnie raz jeszcze wchodzimy w Special i wybieramy DLI. Na obrazku pojawi si zakcenia powstae z przyczyn oddziaywania "5tego" koloru z "4-tym" - z uwagi na fakt dwukrotnie wikszego znaku (4x4 vs 4x8). Poniewa w tym trybie zastosowano dwukrotnie mniejsze bloki tym samym uytych jest wicej zestaww znakw, std obrazek zajmie troch wicej - ale nie dwa razy, przykadowy w/w obrazek zajmuje okoo 20% wicej. Tryb DLI+ nie do koca jeszcze jest oprogramowany w Graph2Foncie tym niemniej da si w nim ju rysowa, tak wic zachcam do wybierania czasami DLI+ kosztem DLI. 

Kolejne trzy tryby zwane GED maj jedn cech wspln odrniajc je od powyszych - umoliwiaj zmian koloru w rastrze. Co to oznacza? Jest to moliwo zmiany rejestru koloru w czasie rysowania linii obrazu. Dziki temu jest moliwe uycie dwch lub wicej, rnych kolorw korzystajcych z tego samego rejestru ale w rnych czciach obrazu np. po lewej stronie rejestr col0 moe mie ustawiony kolor niebieski a po prawej stronie zielony. 
Czym rni si owe tryby? Ot GED "minus" (GED-) umoliwia nam dostp do 4 kolorw (czyli w ogle nie mona uy "5-tego" koloru). GED "plus" (GED+) zezwala na uycie "5-tego" koloru jednak za cen pewnej niedogodnoci. Ot jako e "5-ty" kolor jest moliwy jedynie w trybie znakowym tak wic Antic zabiera praktycznie wszystkie cykle w co 8-mej linii (na ustawienie charsetu). To oznacza, e w co 8-mej linii zmiany rastra s niemoliwe. Poniewa z reguy rysowane obiekty na obrazku maj wicej ni 7 linii wysokoci, tak wic jeli im zmienimy rastrem kolor to w co 8-mej linii nadal bd mie swj zwyky, niezmieniony kolor. Najagodniej mwic nie wyglda to wtedy najlepiej. Mona si posikowa i maskowa te niezmienione linie przy pomocy duszkw ale nie jest to najlepszy sposb ich wykorzystania. Znacznie lepiej uy swobodnie duszki i mie jedynie 4 kolory trybu GED- ni traci duszki na kombinowanie z maskowaniem. Przykad takiego maskowania to obrazek "Senno" Vidol'a gdzie po wgraniu do Graph2Fonta i wybraniu Mode DLI doskonale wida pasy gdzie zmiany rastra nie mogy zosta wykonane (mona te zobaczy bezporednio owe maskowanie wchodzc na ustawienie PMG tj. duszkw) Ostatni tryb, nowo tj. GED+ "disable badlines" pozwala omin w/w problem nieaktywnej na zmiany rastra co 8-mej linii. Jednak ma to swoj du cen. Po pierwsze moliwo ustawienia "5-tego" koloru wystpuje jedynie w pierwszej linii obrazka i ma ona wpyw na cay obrazek. Inaczej mwic zamiast trybu 4x8 czy 4x4 jak w DLI+ tutaj "5-ty" kolor jest w bloku 4x240! Czyli moliwo jego ustawienia, zmiany jest mocno ograniczona. Po drugie taki obrazek zajmuje mas pamici - rednio 40-50KB. Pki co nikt jeszcze w tym trybie nie narysowa adnego obrazka. 	

Osobicie do zabaw z rastrem polecam tryb GED "minus" (GED-). Tracimy co prawda "5-ty" kolor jednak zarwno od strony wykorzystania pamici jak i swobody w uywaniu duszkw to najlepsze rozwizanie spord istniejcych trybw GED. Spord nielicznych obrazkw w trybach GED (jak pisaem krluje DLI) tych w trybie "minus" jest najwicej. Omawiajc wic sposb i praktyk zmian w rastrze uyj wanie tego trybu - w porwnaniu ze zwykym, powszechnie stosowanym DLI.

Tak wic w dzisiejszym odcinku omwimy wanie owe zmiany koloru na rastrze, co one potencjalnie umoliwiaj, jakie maj wady a jakie zalety. Moe przekonaj kogo do zmierzenia si z rastrami. W GED- mamy do dyspozycji 4 kolory + 4 kolory z duszkw (uwaga: bez trikw z uyciem priorytetu "zero") - czyli 8 kolorw w linii. Tryb DLI jest w tym wzgldzie lepszy bo umoliwia jeden kolor wicej a mianowicie 9 (5 zwykych + 4 z duszkw). Jednake w GED- take mona mie 9 kolorw przy normalnym priorytecie duszkw. Co prawda w tym trybie nie ma moliwoci uycia "5-tego" koloru jednake sam rejestr koloru moe by uyty. W przypadku poczenia 4 missiles jako player4, kolor uzyskany t drog ustawiany jest wanie w rejestrze col3. Tym samym w GED- mamy do dyspozycji 4 kolory + 5 kolorw z duszkw, razem 9 kolorw. A jak przekonamy si za chwil to nie koniec moliwoci, mona wicej. 

Poniewa nie interesuj nas teorie i prby bicia rekordu iloci kolorw w linii ale realne, typowe i praktyczne wykorzystanie, sprbujmy wic zobaczy jak w tryb sprawuje si wanie w praktyce, na przykadowym obrazku. Przypumy wic, e chcemy narysowa obrazek na ktrym po lewej stronie bdziemy mieli stojc chatk, domek, w rodku obrazka daleki plan z widniejcym niebem i drzewami w oddali, a po prawej duy, stary, opasy db. Zwyke kolory zostan uyte na miejsca, ktre wymagaj duych pokolorowanych obszarw. Przewaga trybu DLI jest wic pki co widoczna: 5 vs 4 kolory. Przy tak maej iloci kolorw kady kolor wicej lub mniej to spora, zauwaalna rnica. Co prawda mamy na uwadze ograniczenia stawiania "5-tego" koloru - mimo to zawsze jest lepiej go mie ni nie mie. Tak wic rozpiszmy to sobie: 
to - background 
chatka - col0, col3 
drzewa w tle - col1 
db, pie - col2 
W trybie DLI moemy uy "5-tego" koloru - col3 jako np. dodatkowy kolor dla chatki.

Powtrz raz jeszcze - w obu wypadkach mona i trzeba dodawa duszki aby cao miaa rce i nogi i nie bya komiksem. Jednak tutaj chc pokaza do czego mog by pomocne rastry wic pomijamy aspekt artystyczny a skupimy si na moliwociach czysto technicznych. Wiadomo jest bowiem, e sam poziom obrazka nie zaley jedynie od iloci kolorw a od umiejtnoci samego grafika. 	

W trybie GED- z uwagi na brak "5-tego" koloru nie moemy uy dodatkowego koloru do kolorowania chatki. Ale dodatkowy kolor moemy uzyska w inny sposb. Dziki rastrom. Jak to zrobi?, jak to dziaa? W czasie trwania rysowania danej linii jest moliwo wykonania maego programu dziki ktremu moemy zmieni np. zawarto danego rejestru koloru, wielko, kolor, pozycje horyzontaln duszka, ustawienie innego trybu grafiki (dziki temu mona stworzy hires, tryby gtia i lowres w jednej linii - w tej kolejnoci). My skupimy si na zmianie rejestru koloru. Inne s mniej przydatne - std nawet nie s do kocu uwzgldnione w wizualizacji obrazu w Graph2Foncie (jak np. wszelkie zabawy na rastrze z duszkami, o czym Tebe zreszt informuje).

Aby zmieni program rastra wchodzimy w menu Edit/Rasters. Pojawi si nam okno "Edit Rasters" z domylnie wybranym Manual (i tego nie zmieniamy bo chcemy mie pen kontrol). Teraz krtki opis tego na pozr skomplikowanego okienka. Patrzc od gry, pierwsza linia pozwala nam na ustawienie programu na jedn z 12 dostpnych pozycji - gdy w Graph2Foncie nasz program moe si skada z maksymalnie 12 rozkazw. Ikonki "<>" pozwalaj zamieni ssiadujce ze sob rozkazy miejscami. Poniej mamy wanie linie dostpnych rozkazw. 
S to:  

- lda#, ldx#, ldy#, lda, ldx, ldy - rozkazy adujce bajt danych pozwalajcy nam (w przypadku kolorw) na wybr jednego z kolorw palety Atari - rozkazy z "#" w nazwie, s wykonywane szybciej tj. zajmuj 2 cykle procesora za bez znaczka 3 cykle. Tak wic zalecam uywanie tych z "#" gdy kady cykl jest na wag zota. Co nie oznacza, e zawsze tak trzeba robi a Tebe doda te 3-cyklowe rozkazy z nudw. W niektrych bowiem sytuacjach gdzie chcemy dokadnie dopasowa pocztek czy koniec uycia danej zmiany koloru taki nieparzysty cykl moe by przydatny. Literki "a" "x" "y"  oznaczaj rejestry akumulatora A X Y. S to jakby zmienne i mamy ich dostpne jedynie trzy. Do zmian kolorw a nadto. 

- sta, sty, stx - wpisuj w w/w bajt z odpowiednich rejestrw pod wskazany adres. W naszej sytuacji przeka nasz kolor do konkretnego rejestru koloru. Kady rozkaz tej serii zajmuje 4 cykle. 

- nop - rozkaz ktry nic nie robi a zajmuje 2 cykle. Po co wic on nam? np. moe by uyteczny gdy chcemy co dokadnie ustawi.

Nastpna linia omawianego okna "Edit Rasters" pokazuje: 
- warto bajta ktry bdzie adowany do rejestru - w przypadku rozkazw serii lda 
- adres - w przypadku rozkazw serii sta 
- ilo powtrze rozkazu - w przypadku rozkazu NOP

Ostatnia linia skada si z kilku czci, z kilku blokw. I tak od lewej strony: Blok kopiowania, wstawiania i resetowania programw rastra linii - resetowanie w tym wypadku oznacza zapisanie programu linii rastra rozkazami nic nie robicymi. Kolejny blok umoliwia nam precyzyjne okrelenie w ktrych liniach obrazka bdzie funkcjonowa nasz program. Mona tworzy wiele programw rastra np. w linii od 0 do 20, potem od 21 do 100 inny itd. rodkowy blok jest szalenie istotny, niejako gwny i bardzo uatwia tworzenie programu rastra. W zalenoci od uytego rozkazu rastra (lda, sta, nop) rne jego czci bd aktywne. Dla potrzeb tego artykuu nazwiemy ten blok MAIN i na tak nazw bd poniej si powoywa. Dokadniej omwimy go za chwil. Przedostatnie okno o oznaczeniu Global Offset pomoe nam dokadniej ustawi pocztek i koniec zmian. Odnosi si do caego obrazu tak wic wszelkie jego zmiany skutkuj na wszystkie programy rastra czyli wszystkie linie obrazu. Ostatni blok pokazuje nam limit cykli jakie mamy dostpne w tym trybie. Jest on rny w zalenoci od trybu GED (dla "minus" jest inny ni GED+) a take dla wielkoci obrazka (jest inny dla wielkoci obrazu typu Narrow tj. 32byte a inny dla Normal 40byte) W naszym przykadowym obrazku uyjemy standardowej wielkoci ekranu tj. 160x240 (40byte) wic limit ten wynosi 54 cykle. Napis "Cycles:" pokazuje ile cykli ju zuylimy naszym programem rastra. Oczywiste jest wic aby nasz program nie trwa wicej ni w limit (uwaga: czasami mimo i trwa mniej Graph2Font wskazuje bd - e za duo - po wyjciu i powtrnym wejciu bd z reguy znika)

Na pocztek w celu zaznajomienia si z rastrami proponuje na default'owym nic nie robicym programie wybra jakie lda# lub sta. Najlepiej te w okolicy rodka. Na ekranie obrazka pojawi si dwie biae pionowe linie. Pierwsza okrela miejsce w ktrej znajdzie si plamka rastra w chwili rozpoczcia tego rozkazu, druga gdzie w chwili zakoczenia. Wybierajc, skaczc pomidzy poszczeglnymi rozkazami typu lda# widzimy, e mimo i kady z nich - jak wspominaem - trwa 2 cykle to jednak ich realny czas trwania na obrazie jest rny. Po lewej stronie odstp pomidzy tymi liniami jest wikszy ni po prawej stronie. Nie ma potrzeby tego tumaczy, nie jest to tematem tego artykuu - tak po prostu jest a podaje to bo ma to dla nas znaczenie. 	

Teraz wybierzmy powiedzmy 3-ci rozkaz lda# liczc od lewej. Czyli 5-ty w default'owej linii. (lda# sta lda# sta LDA#) W bloku ktry nazwalimy powyej jako MAIN, zaraz obok napisu "Value:" widnieje czarny prostokt. Naciskamy go i naszym oczom ukae si znana ju nam paleta wyboru koloru. Wybieramy jaki kolor, najlepiej aby nie by zbyt podobny do naszego koloru ta eby byo wida rnice, np. niech to bdzie ty $1E. Zauwamy, e teraz obok "Value:" pisze $1E. Wybierzmy teraz 6-ty rozkaz czyli sta. W MAIN blok mamy teraz dostp do sekcji "Register:", klikamy wic tam i rozwinie si lista dostpnych adresw-rejestrw. Wskamy ten prawie na samym dole: $D01A_COLBAK. Pozostawmy zakres "Range" linii objtych tym programem tak jak jest: to znaczy od 0 do 239. Naciskamy przycisk "Change".
  
Co si stao? Ot zmienilimy kolor ta. Prawie caego ta dokadniej rzecz ujmujc, a nie tylko obszaru pomidzy tymi pionowymi liniami. Dlaczego? Gdy ustawiony rejestr ma t sam warto do koca naszej linii rastra i w kadej nastpnej linii a do 239. T drog to lepiej zmieni kolor ta w normalny sposb bez uycia zmylnych rastrw. Aby wic program wykonywa to co chcemy, czyli zmienia kolor tylko pomidzy tymi liniami musimy raz jeszcze zmieni ten rejestr, tj. przywrci pierwotny kolor ta. Czyli teraz w 7-mej pozycji wybieramy lda#, w MAIN wskazujemy na prostokcik i wybieramy kolor naszego domylnego ta (np. 00 bo byo czarne). Natomiast w 8-mej pozycji: sta $D01A_COLBAK i klikamy "Change". Nareszcie mamy to co sobie zaoylimy: rodkowy pas w ktrym kolor ta jest inny, konkretnie ty. Inaczej mwic mamy moliwo uycia 5 kolorw w linii. 

Po ochoniciu z tego wielkiego sukcesu przypatrzmy si jeszcze raz uwaniej naszemu przykadowi. Czy aby na pewno nasz pas zmienionego koloru rozciga si na wielkoci rozkazu sta czy jest to troch wicej? Przeledmy zatem zapis - gdy pozwoli to nam na wczucie si w ca ide zmian rastra - najpierw ustawilimy nowy kolor ta - ty - dziki rozkazowi lda#. Czy w chwili ustawienia lda# kolor na obrazie si zmieni? Odpowied brzmi: Nie. Zmieni si dopiero w chwili wywoania rozkazu sta. Potem ustawilimy lda# i nasz gwny, czarny kolor ta. Czy ju wtedy kolor ta si zmieni z powrotem na czarny? Nie, nadal podczas trwania tego rozkazu by rysowany ty kolor. Dopiero wywoanie sta zmienio kolor na czarny. Std czas istnienia i rysowania ta w kolorze tym trwa 6 cykli - sta plus lda#. 

Czy da si wic zrobi tak aby jednak zmieniony kolor ta by jedynie na obszarze 4 cykli? Bowiem im mniejszy obszar tym lepsza dokadno. Da si. Zrbmy wic to w ten sposb. W pozycji 4-tej ustawmy ldx# i kolor ta czarny. Pomidzy pozycj 7-m a 8-m jest przycisk "<>" - klikamy na niego - sta z pozycji 8-mej przejdzie na 7-m. Zamieniamy sta na stx. Klikamy na "Change". Dziki temu, e zawczasu, korzystajc z innego rejestru (x) przygotowalimy sobie kolor teraz bezporednio po tym sta moemy wywoa nasze czarne to rozkazem stx. Mamy wic kolor ty jedynie na obszarze 4 cykli trwania sta.
 
Nastpne wakie pytanie brzmi: A co jeli tak zmian wywoamy na kocu prawej strony w 11 i 12 pozycji? Nie bdzie ju moliwoci na powrt do koloru z pocztku linii. Co wtedy zrobi? Kolory z koca linii niekoniecznie bd mile widziane na pocztku. Wtedy wchodz dwa rozwizania: Po pierwsze na pocztku linii jeszcze przed wywietleniem obrazu (przy domylnym global offset -5) da si wcisn kombinacj lda# sta i przywrci dany kolor - np. ta. Po drugie da si to zrobi w cakiem inny sposb ale kosztuje to jedn zmian w linii - wic nie zalecam go stosowa chyba e po prostu inaczej nie mona. Mianowicie wychodzimy z programu rastra (zamykamy okno Edit Rasters), wchodzimy na Edit/Colors i ustawiamy linie w ktrych mamy nasz program rastra. Nastpnie wybieramy nasz kolor - w tym naszym wypadku jest to background - i ptaszkujemy "lock color" i naciskamy "Fill Colors". Teraz wchodzc na sekcje "Check" zauwaymy, i w kadej linii zostanie zabrana jedna zmiana. W zamian nasz kolor na pocztku linii zostanie przywrcony na taki jaki by ustawiony w Edit/Colors.

Po tych wstpnych, prostych przykadach wracamy do naszego obrazka z chatk i dbem. Ja zawsze zaczynam od ustawienia wszystkich rozkazw w pozycje nop. Oznaczenie "Cycles:" wynosi wtedy 18 (na typowym ekranie 160x240 GED-). Uwaga: jeli bdzie tam widnie inna liczba, w szczeglnoci jaka dua np. 88 to sprawdzamy czy czasem pod ktrym "nopem" w MAIN blok w sekcji "Value:" nie zawieruszya si nam jaka liczba - jeli tak, to ustawiamy na zero. Nastpnie zaczynamy zabaw. Przypomina ona gr logiczn. Celem tej gry jest uzyskanie zmian koloru w obszarze gdzie jest nam on potrzebny z jednoczesnym pilnowaniem aby rejestr tego koloru by przywrcony w innych obszarach linii, w szczeglnoci na pocztku linii, gdy z reguy tam bd w uyciu inne kolory. Niech nasza chatka ma kolor jasnoszary i jasnoczerwony - s one ustawione jako col0 i col1. Col2 to brzowy. To niebieskie. Tak s ustawione kolory na pocztku linii. Widzc, e mamy drzewo, pie po prawej stronie z gry zakadamy, i zmieniajc kolor potrzebny na dodatkowy odcie kory, nie bdziemy ju mieli czasu aby w kolor przywrci. Std te pierwsze dwie pozycje w linii bd go przywraca. Pki co bez adnego ustawiania konkretw wpisujemy w pozycje 1-sz lda# a w 2-g sta. Potem tutaj wrcimy jak ju bdziemy wiedzie jaki kolor potrzeba przywrci. W pozycji 3-ej wstawiamy lda# i kolor ciemnozielony, w 4-ej ldx# i jasnozielony, w 5-tej ldy# i brzowy. Przygotowujemy sobie kolory, a w tym czasie plamka rastra na ekranie wdruje w praw stron. My moemy pixlowa sobie nasz chatk kolorami ustawionymi na pocztku linii. Ewentualnie moemy uy rozkazw lda serii bez "#" aby dokadniej sobie zaplanowa rozpoczcie rysowania innym kolorem, w naszym wypadku zielonym. W pozycji 6-tej wstawiamy sta $D017_COLOR1 (zamieniamy jasnoczerwony na ciemn ziele). Oznacza to e ju mona rysowa drzewa w tle, ale i e kolor jasnoczerwony si nam tu koczy i dla domku pozosta jasnoszary. Nastpnie w pozycji 7-mej wstawiamy sta $D018_COLOR2 i mamy dostpny kolor jasnozielony. W pozycji 8-mej lda# i przygotowujemy sobie jasny brz na kor, a w 9-tej nop aby da czas na trwanie zieleni. W 10-tej pozycji sty $D018_COLOR2 i mamy ciemny brz na kor a w 11-tej pozycji sta $D017_COLOR1 i mam take jasny brz. Teraz wiemy e nie uda si przywrci koloru jasnoczerwonego - bo brak dalszych pozycji do wpisania a i liczba cykli zblia do limitu 54. Ale bylimy przygotowani na tak sytuacj gdy przezornie dwie pierwsze pozycje zachowalimy na tak sytuacj. Wracamy do pozycji 1-ej i ustawiamy jasnoczerwony a w 2-iej sta $D017_COLOR1. I ju nie ma obaw e nasz domek nie zmieni nagle koloru jasnoczerwonego na brzowy.

Oglnie po tych operacjach mamy program rastra trwajcy 50 cykli, wic miecimy si w limicie. Teraz jeszcze raz porwnajmy DLI vs GED "minus":  
chatka - dwa kolory: jasnoczerwony i jasnoszary - vs - dwa kolory: jasnoczerwony i jasnoszary, 
drzewa w oddali - ciemna ziele - vs - dwa kolory: jasna i ciemna ziele, 
db - ciemny brz - vs - dwa kolory: jasny i ciemny brz,  
to - niebieski - vs - niebieski

Oglnie liczba dostpnych kolorw w linii, w naszym przykadzie: 
DLI = 5 
GED- = 7

Zalet trybu DLI jest moliwo korzystania ze wszystkich 5 kolorw na maej przestrzeni tj. teoretycznie obok siebie. Wad DLI jest to, i na caej dugoci linii owe 5 kolorw s zawsze takie same. W wyej wymienionym przykadzie nic nam po jasnoczerwonym gdy chcemy rysowa kor drzewa. 
Natomiast zalet Ged- jest to, i w obszarach ktre chcemy, moemy z wiksz bd mniejsz dokadnoci ustawi sobie bardziej podane kolory np. jasny brz na kor zamiast jasnoczerwonego. Tworzone w ten sposb kolory nie maj ogranicze jakie ma np. "5-ty" kolor w trybie DLI. S to w kocu zwyke kolory jedynie dziel si swoim rejestrem w rnych czciach linii. Z kolei wad GED- jest to, i zawsze na danym obszarze mona uy jedynie 4 kolorw, czyli o jeden mniej ni w DLI.
Tak wic zachcam do sprbowania, do zmierzenia si z rastrami, wbrew pozorom nie jest to takie trudne, wymaga jedynie przemylenia jakie kolory bd nam potrzebne w poszczeglnych sekcjach obrazu. A podany powyej przykad pokazuje, e korzy moe by spora. W kocu 7 kolorw w naszym przykadzie to a o 2 wicej ni nasze pocztkowe 5 z trybu DLI. 

To tyle w tym odcinku. W nastpnym wemiemy si za duszki z priorytetem "zero", oczywicie rwnie majc na uwadze praktyczne uycie w obrazkach. Postaram si tym razem wyjani szczegy na przykadowym obrazku, mam nadziej e zamieszczonym w tekcie, gdy zawsze lepiej zobaczy ni tylko czyta.

irwin - padziernik 2010